Καραχάλιος: Η μεγαλύτερη αστική παρέμβαση της Πάτρας προχωρά χωρίς δημόσιο διάλογο

 

Το κρίσιμο ζήτημα της ανάπλασης του θαλάσσιου μετώπου της Πάτρας έφερε στη συνεδρίαση Λογοδοσίας της Δημοτικής Αρχής ο Δημοτικός Σύμβουλος της παράταξης «Πάτρα, Σπουδαία και Πάλι», Βαγγέλης Καραχάλιος, ζητώντας σαφείς απαντήσεις για την πορεία του σχεδιασμού, τη θεσμική διαφάνεια και τον συντονισμό με το λιμενικό Master Plan και τον σχεδιασμό του σιδηροδρόμου.

Όπως επισημαίνει, πρόκειται για τη σημαντικότερη στρατηγική αστική παρέμβαση στη σύγχρονη ιστορία της πόλης, η οποία θα καθορίσει τη σχέση της Πάτρας με τη θάλασσα, τις χρήσεις γης, τη βιώσιμη κινητικότητα, την αναπτυξιακή φυσιογνωμία και συνολικά το μέλλον της παραλιακής ζώνης για τις επόμενες δεκαετίες.

Ο κ. Καραχάλιος εκφράζει έντονο προβληματισμό για το γεγονός ότι, παρά την υπογραφή της σύμβασης εκπόνησης της μελέτης από τον Μάιο του 2025, μέχρι σήμερα δεν έχει παρουσιαστεί δημόσια ολοκληρωμένο Master Plan, ούτε έχουν δοθεί αναλυτικά στοιχεία για τις βασικές χωρικές και λειτουργικές επιλογές του σχεδιασμού.

Παράλληλα, θέτει ζήτημα έλλειψης ενιαίου στρατηγικού συντονισμού μεταξύ της ανάπλασης του θαλάσσιου μετώπου, του εγκεκριμένου Master Plan του ΟΛΠΑ και του σχεδιασμού της νέας σιδηροδρομικής διέλευσης, επισημαίνοντας ότι πρόκειται για τρεις παρεμβάσεις που επηρεάζουν άμεσα τη μελλοντική φυσιογνωμία της πόλης.

Στο πλαίσιο αυτό, καταθέτει σειρά ερωτημάτων προς τη Δημοτική Αρχή σχετικά με, την πορεία και τα παραδοτέα της μελέτης, το χρονοδιάγραμμα ολοκλήρωσης του Master Plan, τις κατευθύνσεις που έχουν δοθεί στους μελετητές, τον συντονισμό με ΟΛΠΑ, Υπουργείο Υποδομών και ΕΡΓΟΣΕ, καθώς και το πολεοδομικό και θεσμικό καθεστώς των εκτάσεων της παραλιακής ζώνης.

«Η ανάπλαση του θαλάσσιου μετώπου δεν μπορεί να εξελίσσεται ως ένας κλειστός διοικητικός σχεδιασμός περιορισμένης πληροφόρησης. Η πόλη οφείλει να γνωρίζει, να συμμετέχει και να έχει λόγο για τη σημαντικότερη παρέμβαση δημόσιου χώρου των επόμενων δεκαετιών», τόνισε ο Βαγγέλης Καραχάλιος.

Στην ερώτησή του μεταξύ άλλων επισημαίνει ότι «Η ανάπλαση του θαλάσσιου μετώπου της Πάτρας αποτελεί, αναμφίβολα, το σημαντικότερο εγχείρημα αστικού, πολεοδομικού και αναπτυξιακού μετασχηματισμού που έχει να διαχειριστεί η πόλη εδώ και πολλές δεκαετίες.

Δεν πρόκειται για μια αποσπασματική τεχνική παρέμβαση ή για ένα ακόμη έργο αστικής αισθητικής. Πρόκειται για έναν σχεδιασμό στρατηγικού χαρακτήρα, ο οποίος θα καθορίσει τη σχέση της Πάτρας με τη θάλασσα, τη λειτουργική διάρθρωση της πόλης, το αναπτυξιακό της μοντέλο, τις χρήσεις γης, τη βιώσιμη κινητικότητα, την περιβαλλοντική της φυσιογνωμία και τελικά την ίδια την ταυτότητα της πόλης για τις επόμενες γενιές.

Η παραλιακή ζώνη της Πάτρας αποτελεί το σημαντικότερο αναξιοποίητο αναπτυξιακό και χωρικό απόθεμα της πόλης.

Κατά συνέπεια, ο σχεδιασμός της οφείλει να στηρίζεται:

σε σαφή στρατηγική αντίληψη,

σε ενιαίο χωρικό και λειτουργικό σχεδιασμό,

σε πλήρη θεσμική διαφάνεια,

σε τεχνική και επιστημονική τεκμηρίωση,

και κυρίως σε ουσιαστική συμμετοχή της πόλης και των θεσμικών της φορέων.

 

Υπενθυμίζεται ότι μετά την παραχώρηση το 2018 στον Δήμο Πατρέων, για χρονικό διάστημα 99 ετών, σημαντικών τμημάτων της παραλιακής ζώνης, προκηρύχθηκε το 2021 πανελλήνιος αρχιτεκτονικός διαγωνισμός ιδεών για την ανάπλαση του θαλάσσιου μετώπου.

Ένας διαγωνισμός που, παρά τη σπουδαιότητα και την υπερτοπική σημασία του έργου, δεν απέκτησε τον διεθνή χαρακτήρα που θα άρμοζε σε μια τέτοια παρέμβαση.

Ο διαγωνισμός ολοκληρώθηκε χωρίς απονομή πρώτου βραβείου και με την απονομή τριών ισότιμων δεύτερων βραβείων, με επιλογή της σύνθεσης των προτάσεων από τις τρεις βραβευμένες ομάδες μελετητών σε μία ενιαία μελετητική προσέγγιση.

 

Ωστόσο, παρά το γεγονός ότι έχει ήδη υπογραφεί από τον Μάιο του 2025 η σχετική σύμβαση εκπόνησης της μελέτης, μέχρι σήμερα:

δεν έχει παρουσιαστεί δημόσια ολοκληρωμένο Master Plan,

δεν έχουν παρουσιαστεί οι βασικές χωρικές και λειτουργικές επιλογές,

δεν έχει παρουσιαστεί ο τρόπος σύνθεσης των τριών προτάσεων,

ούτε έχει υπάρξει θεσμική ενημέρωση του Δημοτικού Συμβουλίου για την πορεία και το περιεχόμενο του σχεδιασμού.

 

Το γεγονός αυτό δημιουργεί σοβαρά ζητήματα θεσμικής τάξης, διαφάνειας και δημοκρατικής νομιμοποίησης ενός έργου που θα επηρεάσει καθοριστικά τη φυσιογνωμία της πόλης για τις επόμενες δεκαετίες.

Επιπλέον, η κατάσταση καθίσταται ακόμη πιο προβληματική αν ληφθεί υπόψη ότι σήμερα εξελίσσονται παράλληλα τρεις διαφορετικοί στρατηγικοί σχεδιασμοί που αφορούν την ίδια ακριβώς γεωγραφική και λειτουργική ενότητα της πόλης:

• η ανάπλαση του θαλάσσιου μετώπου,
• το εγκεκριμένο πλέον Master Plan του λιμένα Πατρών,
• και ο σχεδιασμός της νέας σιδηροδρομικής διέλευσης και σύνδεσης του λιμένα με το εθνικό δίκτυο.

Παρά ταύτα, μέχρι στιγμής δεν έχει παρουσιαστεί κανένα ενιαίο πλαίσιο στρατηγικού συντονισμού μεταξύ αυτών των τριών κρίσιμων παρεμβάσεων, οι οποίες επηρεάζουν άμεσα:

τις χρήσεις γης,

τη λειτουργία του παραλιακού μετώπου,

την πρόσβαση των πολιτών στη θάλασσα,

τις κυκλοφοριακές ροές,

τη βιώσιμη κινητικότητα,

τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις,

καθώς και συνολικά τη μελλοντική φυσιογνωμία της πόλης.

 

Ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά το πρόσφατα εγκεκριμένο Master Plan του ΟΛΠΑ, προκαλεί εύλογο προβληματισμό το γεγονός ότι ένα σχέδιο που καθορίζει κρίσιμες επιλογές για τη λιμενική και παραλιακή ζώνη της Πάτρας εγκρίθηκε χωρίς να έχει προηγηθεί ουσιαστική δημόσια και θεσμική συζήτηση με το Δημοτικό Συμβούλιο, τους επιστημονικούς φορείς και την τοπική κοινωνία για το τελικό μίγμα χρήσεων και το μοντέλο ανάπτυξης της παραλιακής περιοχής.

Την ίδια στιγμή, παραμένει απολύτως ασαφές πάνω σε ποια δεδομένα και με ποιες παραδοχές σχεδιάζουν σήμερα οι μελετητικές ομάδες την ανάπλαση σε σχέση με το κρίσιμο ζήτημα της σιδηροδρομικής διέλευσης.

 

Διότι είναι προφανές ότι η τελική επιλογή για:

τη χάραξη του τρένου,

την πιθανή υπογειοποίηση ή επιφανειακή διέλευση,

τη σύνδεση με το νέο λιμάνι,

και τη χωροθέτηση των σχετικών υποδομών,

επηρεάζει εκ των πραγμάτων τον πυρήνα του ίδιου του σχεδιασμού της ανάπλασης».