Το νομοσχέδιο του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας για την επέκταση των αρμοδιοτήτων της ΕΥΔΑΠ και της ΕΥΑΘ και την απορρόφηση από τις δύο μεγάλες εταιρείες των τοπικών φορέων ύδρευσης, το οποίο συζητήθηκε θες στη Βουλή, έχει προκαλέσει καταιγισμό αντιδράσεων. Ιδιαίτερη ανησυχία στους ειδικούς προκαλεί η απορρόφηση δημοτικών φορέων από δύο ανώνυμες, εισηγμένες στο χρηματιστήριο εταιρείες. Οι Δήμοι, η ΚΕΔΕ (Κεντρική Ένωση Δήμων Ελλάδος), περιβαλλοντικές οργανώσεις και πλήθος ειδικών επιστημόνων έχουν εκφράσει ισχυρές αντιρρήσεις τόσο για την γεωγραφική επέκταση της ΕΥΔΑΠ και της ΕΥΑΘ όσο και για τις fast-track αναθέσεις έργων με επιχείρημα – ή πρόσχημα – τη λειψυδρία.

Το υπουργείο από την πλευρά του, όπως καταγγέλλουν οι δημοτικοί φορείς, έχει αγνοήσει τις αντιδράσεις αυτές, κατά την ούτως ή άλλως εξαιρετικά εσπευσμένη, εν μέσω καλοκαιριού και λίγο προτού κλείσει η Βουλή, προώθηση του νομοσχεδίου μέσα από τις απαραίτητες διαδικασίες.

Σύμφωνα με το ΥΠΕΝ, το νομοσχέδιο αποτελεί τμήμα της συνολικής μεταρρύθμισης για το νερό που προωθεί η κυβέρνηση και περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, την πρώτη «Εθνική Στρατηγική για τα Ύδατα», καθώς και ένα ευρύτατο πλέγμα 103 κρίσιμων έργων υποδομής σε 63 Δήμους σε ολόκληρη τη χώρα, αξίας 142 εκατ. ευρώ (όπως έργα αφαλατώσεων, επισκευής και αναβάθμισης παλαιών δικτύων, κατασκευής νέων δικτύων κ.ά.), που έχουν υλοποιηθεί τους τελευταίους 10 μήνες ή έχουν δρομολογηθεί για το αμέσως επόμενο διάστημα.

Η μεταρρύθμιση συνοδεύεται από την οριστική διευθέτηση των χρεών των απορροφούμενων ΔΕΥΑ (Δημοτικών Επιχειρήσεων Ύδρευσης και Άρδευσης) προς τους παρόχους υπηρεσιών ενέργειας, ύψους 200 εκατομμυρίων ευρώ, η οποία νομοθετήθηκε πρόσφατα.

Κεντρικός άξονας του νομοσχεδίου είναι η συνένωση 68 παρόχων υπηρεσιών ύδατος με την ΕΥΔΑΠ και την ΕΥΑΘ.

Η ΕΥΔΑΠ θα απορροφήσει συνολικά 43 φορείς ύδρευσης σε Αττική, Βοιωτία, Φωκίδα και Εύβοια, ενώ η ΕΥΑΘ 25 φορείς της Θεσσαλονίκης και της Χαλκιδικής. Η περιουσία των σημερινών παρόχων θα περάσει στην ΕΥΔΑΠ και στην ΕΥΑΘ. Στο νομοσχέδιο καθορίζονται τα βήματα της διαδοχής εντός διαστήματος 12 μηνών. Παράλληλα, ανατίθεται για πρώτη φορά στην ΕΥΔΑΠ και η ευθύνη της άρδευσης.

Σύμφωνα με το ΥΠΕΝ, το νομοσχέδιο έρχεται να θέσει τις βάσεις για την αναμόρφωση του χάρτη ύδρευσης της χώρας, αφού η πολιτική ηγεσία έχει προαναγγείλει ότι η συγκέντρωση 68 δημοτικών υπηρεσιών και ΔΕΥΑ σε δύο μεγάλες εταιρείες αποτελεί πιλότο για το μέλλον.

Στο σκεπτικό της συνένωσης αναφέρεται ότι αξιοποιείται η τεχνογνωσία της ΕΥΔΑΠ και της ΕΥΑΘ, σε συνδυασμό με τη γνώση που διαθέτουν οι τοπικοί φορείς για τις ιδιαιτερότητες κάθε περιοχής. Η συνένωση αυτή φιλοδοξεί να συνδυάσει την εμπειρία μεγάλων οργανισμών με την τοπική γνώση, δημιουργώντας ένα πιο ευέλικτο και αποτελεσματικό μοντέλο διοίκησης.

Κατά την αιτιολογική έκθεση του ΥΠΕΝ, επιδιώκεται η αντιμετώπιση των διαρθρωτικών αδυναμιών που δημιουργεί το σημερινό κατακερματισμένο τοπίο, με πάνω από 735 φορείς ύδρευσης και αποχέτευσης σε όλη τη χώρα, αλλά και με μεγάλες ελλείψεις και προβλήματα σε δίκτυα και υποδομές. Το υπουργείο υποστηρίζει πως μέσα από μεγαλύτερους φορείς,  δημιουργούνται προϋποθέσεις για οικονομίες κλίμακας, ευελιξία στις προσλήψεις, καλύτερη αξιοποίηση του ανθρώπινου δυναμικού και αποτελεσματικότερη λειτουργία των υπηρεσιών.

Όμως, ο αποκλεισμός της ΚΕΔΕ και της ΕΔΕΥΑ (Ένωσης Δημοτικών Επιχειρήσεων Ύδρευσης και Άρδευσης) από τη διαδικασία ακρόασης των φορέων κατά τη συζήτηση του νομοσχεδίου στην αρμόδια επιτροπή της Βουλής, αν και αμφότεροι οι φορείς βρίσκονται στον πυρήνα των διατάξεων, δημιούργησε πολύ αρνητικό κλίμα, ενώ οι δήμαρχοι έχουν ήδη προειδοποιήσει ότι θα προσφύγουν στο Συμβούλιο της Επικρατείας.

Πάλι σύμφωνα με το υπουργείο, η ΡΑΑΕΥ (Ρυθμιστική Αρχή Αποβλήτων, Ενέργειας και Υδάτων) θα αναλάβει την εποπτεία των παρόχων και τον έλεγχο των κανόνων τιμολόγησης, οι οποίοι περιλαμβάνουν κλιμακωτές χρεώσεις και ειδικά τιμολόγια για ευάλωτες κοινωνικές ομάδες.

 

Απουσία διαβούλευσης καταγγέλλουν ΚΕΔΕ και ΕΔΕΥΑ

Ένα από τα πιο προβληματικά σημεία του νομοσχεδίου είναι η απουσία οικονομοτεχνικής μελέτης και διαβούλευσης με τους εκπροσώπους της τοπικής αυτοδιοίκησης, την ΚΕΔΕ και την ΕΔΕΥΑ για τη βιωσιμότητα της συγχώνευσης των ΔΕΥΑ με τις ΕΥΔΑΠ-ΕΥΑΘ.

Ο πρόεδρος της ΕΔΕΥΑ και Δήμαρχος Ρεθύμνης Γιώργος Μαρινάκης τόνισε με τη σειρά του,  πως η πρόσφατη ψήφιση του νέου Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης φάνηκε ότι έδωσε τη λύση, κατοχυρώνοντας τις εθελοντικές συγχωνεύσεις δημοτικών υπηρεσιών και ΔΕΥΑ.

«Δεν πρόλαβε να στεγνώσει το μελάνι του νέου κώδικα τοπικής αυτοδιοίκησης, στον οποίο συμπεριλήφθηκε και ένα θεσμικό πλαίσιο εξυγίανσης και βιώσιμης λειτουργίας και ήρθε το ΥΠΕΝ πίσω από την πλάτη όλων μας και έφερε τις αναγκαστικές απορροφήσεις σε ΕΥΔΑΠ και ΕΥΑΘ» τόνισε ο κ. Μαρινάκης.

Η Πρωτοβουλία για τη «Διασφάλιση της Δημόσιας Διαχείρισης του Νερού» στην τοποθέτησή της αναδεικνύει και άλλο ένα θέμα, από τα πολλά, του νομοσχεδίου: την πρόβλεψη για μεταφορά της διαχείρισης των δικτύων ομβρίων στην ΕΥΔΑΠ και την ΕΥΑΘ.

 

 

Πυρ ομαδόν από τις περιβαλλοντικές οργανώσεις στο νομοσχέδιο για το νερό

Απόσυρση του νομοσχεδίου που προβλέπει απορρόφηση των δημοτικών επιχειρήσεων ύδρευσης από την ΕΥΔΑΠ και την ΕΥΑΘ, ζήτησαν άλλωστε με κοινή τους ανακοίνωση 17 περιβαλλοντικές οργανώσεις, ανάμεσά τους το WWF Ελλάς, η Greenpeace.

Σύμφωνα με την ανακοίνωσή τους, οι ρυθμίσεις για τις εταιρείες ύδρευσης δεν δίνουν λύση στα πραγματικά προβλήματα διαχείρισης του νερού, όπως η υποστελέχωση, οι διαρροές και η υπεράντληση υπόγειων υδάτων.

Ακόμα, οι οργανώσεις καταγγέλλουν παραβίαση της αρχής της εγγύτητας, καθώς τα ζητήματα που αφορούν το νερό δεν θα εξετάζονται σε τοπικό επίπεδο αλλά θα αντιμετωπίζονται «με ιδιωτικοοικονομικά κριτήρια, μετατρέποντας το νερό από ζωτικής σημασίας κοινό αγαθό σε εμπόρευμα, με σοβαρές συνέπειες, όπως η αύξηση του κόστους, η υποβάθμιση της περιβαλλοντικής διαχείρισης».