Τι γίνεται με την ψήφο των ανεξάρτητων συμβούλων
Τη Δευτέρα 6 Ιουλίου όπως έχει γράψει ο «ΗΜ» θα πραγματοποιηθεί η Ειδική Συνεδρίαση για τις δημαιρεσίας και χθες εξεδόθη και η σχετική πρόσκληση προ το ΔΣ που θα συνεδριάσεις στις 8.00 το βράδυ με τα δύο εξής θέματα:
- Εκλογή μελών Προεδρείου του Δημοτικού Συμβουλίου Αιγιαλείας, για τη δεύτερη θητεία της τρέχουσας δημοτικής περιόδου.
- Εκλογή μελών της Δημοτικής Επιτροπής Αιγιαλείας, για τη δεύτερη θητεία της τρέχουσας δημοτικής περιόδου.
Αναφορικά με τη θέση προέδρου του Δημοτικού Συμβουλίου αλλά και προέδρου Δημοτικού Λιμενικού Ταμείου Αιγιαλείας (που θα προκύψει στην ακριβώς επόμενη συνεδρίαση του Δημοτικού Συμβουλίου), οι πληροφορίες θυμίζουμε ότι αναφέρουν πως ο δήμαρχος κ. Ανδριόπουλος δεν προτίθεται να προβεί σε αλλαγές και να παραμείνουν έτσι στις θέσεις τους τόσο η κα Μαρία Γιδά όσο και ο κ. Ανδρέας Οικονόμου, ο οποίος πρόσφατα ανέλαβε και αντιδήμαρχος Ανατολικής Αιγιαλείας.
Εκ μέρους των παρατάξεων της αντιπολίτευσης, δεν υπάρχουν ακόμα πληροφορίες αναφορικά με τις προτάσεις για αντιπρόεδρο και γραμματέα, που προέρχονται από τις παρατάξεις των κ.κ. Γούτου και Σπηλιόπουλου αντίστοιχα.
ΘΑ ΨΗΦΙΣΟΥΝ ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΟΙ ΔΗΜΟΤΙΚΟΙ ΣΥΜΒΟΥΛΟΙ;
Πάντως, στους γνωρίζοντες τα αυτοδιοικητικά ζητήματα, δεν διέφυγε ότι μετά τη δημοσίευση του νέου Κώδικα Αυτοδιοίκησης τίθεται ένα σημαντικό ερώτημα: Τι γίνεται με το δικαίωμα του εκλέγειν σε ανεξαρτητοποιημένους ή διαγραμμένους από την ομάδα τους δημοτικούς συμβούλους. Ήδη παρουσιάστηκε, όπως δημοσιεύει το myota.gr, το πρώτο “παρατράγουδο” στις δημαιρεσίες των δήμων με το κλασικό φαινόμενο των εγκυκλίων που περιλαμβάνουν διατάξεις που δεν τις περιλαμβάνουν οι νόμοι. Δημοτικές Αρχές στέρησαν το δικαίωμα της ψήφου από ανεξαρτητοποιημένους δημοτικούς συμβούλους για την συγκρότηση της δημοτικής επιτροπής και δεν τους έδωσαν ψηφοδέλτια.
Έτσι, αρκετοί αναρωτιούνται τι θα γίνει τελικά με τους ανεξάρτητους δημοτικούς συμβούλους κ.κ. Μαρία Σταυροπούλου, Δημήτρη Φιλιππάτο και Βασίλη Χριστόπουλο και αν θα έχουν δικαίωμα να ψηφίσουν στις δημαιρεσίες, ενώ είναι ξεκάθαρο ότι δεν έχουν δικαίωμα να είναι υποψήφιοι για μέλη της Δημοτικής Επιτροπής. Το ζήτημα έχει απασχολήσει βεβαίως τη δημοτική αρχή και κυρίως την πρόεδρο κα Μαρία Γιδά, που μελετά τη σχετική νομοθεσία ώστε να τηρηθεί όπως ισχύει μετά τα νέα δεδομένα.
*****
Συγκεκριμένα, η εγκύκλιος 9 αναφέρει:
Γ. ΕΚΛΟΓΗ ΜΕΛΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ → 2. Εκλογική Διαδικασία → «Ξεχωριστή εκλογή ανά κατηγορία», στη σελίδα 5 της εγκυκλίου.
«Οι σύμβουλοι των παρατάξεων της μειοψηφίας ψηφίζουν μόνον υποψηφίους των παρατάξεων της μειοψηφίας σε δικό τους, ξεχωριστό ψηφοδέλτιο. Σε περίπτωση ανεξαρτητοποίησης ή διαγραφής μέλους από τις παρατάξεις της μειοψηφίας, πριν την έναρξη της διαδικασίας εκλογής μελών από το σύνολο των παρατάξεων της μειοψηφίας για την κατάληψη των αντίστοιχων εδρών στη δημοτική επιτροπή, οι εν λόγω δημοτικοί σύμβουλοι δεν μπορούν ούτε να προταθούν ως υποψήφιοι ούτε να συμμετάσχουν στην εκλογή για την ανάδειξη των μελών που δικαιούνται οι παρατάξεις της μειοψηφίας.»
Εδώ υπάρχει σοβαρό νομικό ζήτημα ως προς το συγκεκριμένο σημείο της εγκυκλίου.
Η διάκριση είναι η εξής:
Ο νόμος μπορεί να προβλέπει ποιοι είναι υποψήφιοι και πώς συγκροτούνται οι έδρες της μειοψηφίας. Η εγκύκλιος όμως δεν μπορεί να αφαιρέσει δικαίωμα ψήφου, αν αυτό δεν προβλέπεται ρητά από τον νόμο.
Στην εγκύκλιο αναφέρεται ότι: «…οι εν λόγω δημοτικοί σύμβουλοι δεν μπορούν ούτε να προταθούν ως υποψήφιοι ούτε να συμμετάσχουν στην εκλογή…» Η δεύτερη φράση («ούτε να συμμετάσχουν στην εκλογή») είναι αυτή που δημιουργεί το ζήτημα.
Το άρθρο 116 πράγματι ρυθμίζει τις συνέπειες της ανεξαρτητοποίησης ως προς τη συμμετοχή σε όργανα. Δεν σημαίνει όμως αυτομάτως ότι ο ανεξάρτητος δημοτικός σύμβουλος στερείται του δικαιώματος να ψηφίζει στις εσωτερικές εκλογές του δημοτικού συμβουλίου.
Για να είναι νόμιμη η εγκύκλιος, θα έπρεπε το άρθρο 137 να αναφέρει ρητά ότι ο ανεξάρτητος ή διαγραφείς σύμβουλος δεν συμμετέχει στην ψηφοφορία. Αν ο νόμος δεν περιέχει αυτή τη ρητή διάταξη και απλώς προβλέπει ότι δεν μπορεί να είναι υποψήφιος ή ότι οι έδρες ανήκουν στις παρατάξεις, τότε η εγκύκλιος φαίνεται να προσθέτει έναν επιπλέον περιορισμό (στέρηση του δικαιώματος ψήφου), κάτι που μια εγκύκλιος δεν επιτρέπεται να κάνει.
Με βάση τα παραπάνω είναι εύκολο να στηριχθεί νομικά ότι ο ανεξάρτητος δεν μπορεί να εκλεγεί ως μέλος της μειοψηφίας, δεν είναι όμως εξίσου προφανές ότι μπορεί να του αφαιρεθεί και το δικαίωμα να ψηφίσει, εκτός αν αυτό προβλέπεται ρητά στον ίδιο τον νόμο. Αυτό είναι σημείο που πιθανόν να αποτελέσει αντικείμενο δικαστικής κρίσης, αν προσβληθεί σχετική απόφαση.
Οι εγκύκλιοι έχουν ερμηνευτικό και καθοδηγητικό χαρακτήρα. Δεν αποτελούν νόμο και δεν μπορούν να εισάγουν νέους κανόνες δικαίου ή περιορισμούς που δεν προβλέπονται ρητά από τη νομοθεσία. Όταν το περιεχόμενο μιας εγκυκλίου υπερβαίνει το γράμμα του νόμου, υπερισχύει πάντοτε ο νόμος και η τελική κρίση ανήκει στα δικαστήρια. Δεν είναι τυχαία η χαρακτηριστική φράση που έχει διατυπωθεί από πρόεδρο δικαστηρίου: «Δεν θα μας μάθει ένας υπάλληλος του Υπουργείου Εσωτερικών να διαβάζουμε νόμους» όταν αντίδικος επικαλέστηκε εγκύκλιο. Η φράση αυτή αποτυπώνει τη θεμελιώδη αρχή ότι οι εγκύκλιοι δεν μπορούν να υποκαταστήσουν ή να τροποποιήσουν τη βούληση του νομοθέτη.
Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά δικηγόρος πρόεδρος δημοτικού συμβουλίου στο myota.gr “εγώ είμαι υποχρεωμένος και υπόλογος να ακολουθήσω το νόμο και όχι την εγκύκλιο. Η Βουλή νομοθετεί όχι ο Υπουργός”.
Και εδώ μπαίνει ένα μεγάλο ζήτημα. Ή οι ανεξάρτητοι δημοτικοί σύμβουλοι δεν έχουν δικαίωμα ψήφου οπότε όλες οι δημοτικές επιτροπές όπου συμμετείχαν στην διαδικασία συγκρότησης οι ανεξάρτητοι είναι άκυρες, ή οι ανεξάρτητοι δημοτικοί σύμβουλοι έχουν δικαίωμα ψήφου οπότε όλες οι δημοτικές επιτροπές όπου τους απέκλεισαν είναι άκυρες.
Και το μεγάλο πρόβλημα είναι ότι σε μια περίπτωση αντιδικίας ιδιώτη με απόφαση της δημοτικής επιτροπής στο δικαστήριο, εκείνος μπορεί να επικαλεστεί παράνομη σύνθεση του οργάνου.
Τι λέει όμως ο νόμος: Ανεξάρτητα από την την ερμηνεία που μπορεί να δώσει ο καθένας, με βάση τον Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης (Νόμος 5314/2026), ο ανεξάρτητος δημοτικός σύμβουλος ψηφίζει κανονικά στη διαδικασία ανάδειξης προεδρείου του δημοτικού συμβουλίου και δημοτικής επιτροπής.